Bugün mesleği yapan herkesin hatırlayabildiği kadar uzun süredir, Birleşik Krallık'ta kayıt iki yıllık pratik deneyim istiyordu. Kanıtlanmış iki yıllık yetkinlik değil, iki yıllık süre. Bu ölçü kaldırılıyor ve değişiklik tasarlandığı stajyer grubundan daha geniş bir kesime ulaşıyor.
Gerçekte ne değişiyor
ARB reformu 18 Ağustos 2026'da duyurdu. Öncesinde 2025 boyunca mesleki pratik deneyimi inceleyen bağımsız bir komisyon ve bu yılın ocak ile nisan ayları arasında yapılan bir istişare vardı.
- İki yıllık asgari şart kaldırılıyor. Stajyerlerin yine de ARB'nin bütün Yetkinlik Çıktılarını karşıladığını gösteren nitelikleri olması gerekiyor, ama o çıktılara ulaşmak için gereken süre kişinin eğitimine ve deneyimine göre değişecek.
- ARB ayrıca kayıt başvuranlarının en az iki yıl pratik deneyim tamamlaması şartını da kaldırıyor. Bu cümle, stajyer rotasından daha fazla kişiyi kapsıyor.
- Yeni bir Trainee Record of Experience zorunlu hale geliyor; stajyerler, öğrenim sağlayıcılar ve işverenler birlikte tutacak. Amacı sonda değerlendirme yapmak değil, eksikleri erken görmek.
- Öğrenim sağlayıcılar için revize Standartlar ve işverenler için yeni rehberlik, pratik deneyim sırasında kimin neden sorumlu olduğunu belirliyor.
Değişiklikler Aralık 2028'de yürürlüğe giriyor.
Hangi kuralın size uygulanacağını belirleyen koşul
Başlıklarda kaybolan kısım bu ve şu anda bir rota planlıyorsanız önemli olan tek kısım da bu.
Kaldırma yalnızca yeni çıktı temelli çerçeveye geçmiş nitelikleri tamamlayan stajyerler için geçerli. Bir nitelik geçiş yapana kadar eski kurallar uygulanıyor, iki yıllık asgari şart dahil.
Mevcut akredite nitelikler revize şartları hemen karşılamak zorunda değil. Ama her nitelik 31 Aralık 2028'e kadar geçiş yapmalı; o tarihten sonra geçiş yapmamış nitelikler kayıt için tanınmayacak.
Yani bugünle o tarih arasında iki paralel sistem var ve rotanızı hangisinin yönettiği, sahip olduğunuz ya da okuduğunuz niteliğin geçiş durumuna bağlı. Bu, her kurumda farklı cevabı olan bir soru.
Yurt dışında eğitim aldıysanız bu neden önemli
İlk okumada bu, Part 1, Part 2 ve Part 3 üzerinden ilerleyen Birleşik Krallık stajyerlerini ilgilendiriyor gibi duruyor. İlgilendiriyor, ama yalnızca onları değil.
ARB'nin ifadesi şöyle: kayıt başvuranlarının en az iki yıl pratik deneyim tamamlaması şartı kaldırılıyor. Prescribed Examination yoluyla sicile giren herkes de her zaman aynı şartla karşı karşıyaydı. Bunun kaldırılması, yurt dışında eğitim almış bir mimarın neyi kanıtlaması gerektiğini değiştiriyor ve değerlendirmeyi biriktirilen yıldan gösterilen yetkinliğe kaydırıyor.
Bu yön, yanında yürüyen diğer reformla da örtüşüyor. Prescribed Examination üç aşama üzerine yeniden kuruluyor: uygunluğu belirleyen bir başvuru, bir kanıt portfolyosunun değerlendirilmesi ve çevrimiçi mülakat. İki değişiklik de aynı yöne gidiyor: süre saymaktan kanıt okumaya.
Türkiye, İspanya ya da İtalya'da beş yıllık entegre bir programda eğitim almış biri için bu, daha elverişli yön. Eski sistem, derecenin hiç uymak üzere tasarlanmadığı üç parçalı bir İngiliz yapısıyla karşılaştırma yapmaya epey çaba harcıyordu.
Bilinmeye değer bir ayrıntı
İstişare popüler olmadı. İlk 672 yanıtın yüzde altmışı iki yıllık asgari şartın kaldırılmasına karşı çıktı. ARB yine de ilerledi; çerçeveyi korudu, geri bildirime göre ayrıntılarda düzenleme yaptı.
RIBA değişikliği destekledi. Mütevelli heyeti başkanı, süre yerine yetkinliğe geçişi çoktan olması gereken bir adım olarak nitelendirdi.
Bu ölçekte bir itiraz genellikle mesleğin değişikliği ilkesel olarak yanlış bulduğu anlamına gelmiyor; uygulamasının zor olacağını beklediği anlamına geliyor. 2028'de uygulama dengesiz görünürse bunu hatırlamakta fayda var.
Kaynak: ARB'nin 18 Ağustos 2026 tarihli duyurusu, Professional Practical Experience Commission bulguları ve Architects' Journal, Building Design ile Dezeen haberleri; Eylül 2026'da okundu. Değişiklikler Aralık 2028'de yürürlüğe giriyor ve geçiş takvimi niteliğe göre değişiyor. Buradaki hiçbir tarihe göre plan yapmadan önce arb.org.uk üzerinden ve öğrenim sağlayıcınızla teyit edin.
Bu işin neresindeyim
Reformlar yurt dışında eğitim almış mimarların lehine bir yöne gidiyor, ama geçiş dönemi gitmiyor. Bugünle Aralık 2028 arasında size uygulanacak kural niteliğinizin durumuna bağlı ve o durum her zaman yayımlanmıyor.
Benim çalıştığım şey, sizin rotanızı hangi çerçevenin yönettiğini belirlemek, değerlendirmenin gerçekte hangi kanıtı isteyeceğini ortaya koymak ve zamanlamanın şimdi başvurmaktan mı yoksa geçişten sonra başvurmaktan mı yana olduğunu görmek. Bu üç cevap planı tamamen değiştiriyor.
Metin mi, karar mı?
Kısa bir formla başlıyoruz. Altı soru, iki dakika. Hangisinin üzerinde çalışılması gerektiği genellikle ilk okumada anlaşılıyor.
Burcu Dedeoglu
Uluslararası eğitim ve kariyer stratejisi · Dublin