ARB Üç Engelden
İkisini Kaldırıyor

Birleşik Krallık'ın karşılıklı tanıma anlaşması olmayan bir ülkede mimarlık diploması aldıysanız, kayıt üç ayrı şey gerektiriyordu. Bunlardan ikisi kaldırılıyor. Bu, Türkiye, Mısır, İran, Hindistan, Pakistan ve dünyanın geri kalanının büyük kısmında eğitim almış mimarlar için önemli bir değişiklik.

Kimi ilgilendiriyor

ARB'nin karşılıklı tanıma anlaşması olan ülkeler kısa bir liste: Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, Yeni Zelanda, Kanada ve Hong Kong. Oralarda diploma almış mimarların doğrudan bir yolu var.

Geri kalan herkes Prescribed Examination'dan geçiyor. Türkiye buna dahil; Brexit'ten sonra yalnızca dondurulmuş bir liste tanındığı için Avrupa'nın büyük kısmı da dahil.

Bugün itibarıyla üç engel

• Part 1 denkliğini kanıtlamak; bu, üç yıllık bir eğitimi varsayıyor.
• Part 2 denkliğini kanıtlamak; bu, Part 1 artı iki yıl daha lisansüstü mimarlık eğitimi varsayıyor.
• Ardından bir Birleşik Krallık okulundan Part 3 almak ve 24 ay resmi kayıtlı pratik deneyim göstermek.

Tek bir beş yıllık entegre diploması olan biri için zorlu kısım ilk ikisi. O diploma hiçbir zaman İngiliz üç artı iki yapısına bölünmek üzere tasarlanmadı ve yine de öyle karşılık geldiğini savunmak için epey çaba harcanıyor.

Kaldırılanlar

Part 1 sınavı kalkıyor. ARB bunu aşamalı olarak sonlandırıyor ve 2027'den itibaren Birleşik Krallık mezunu mimarlardan bile akredite bir Level 6 lisans derecesi istemeyecek. Uygunluk kuralları buna göre yeniden yazılıyor.

İki yıllık asgari pratik deneyim şartı kalkıyor. ARB Ağustos 2026'da, kayıt başvuranlarının en az iki yıl pratik deneyim tamamlaması şartını kaldırdığını duyurdu. Geçirilen sürenin yerini Yetkinlik Çıktıları alıyor. Aralık 2028'de yürürlüğe giriyor.

Ve kalan sınav yeniden kuruluyor. Revize Prescribed Examination üç aşamaya geçiyor: uygunluğu belirleyen bir başvuru, bir kanıt portfolyosunun değerlendirilmesi ve sınav görevlileriyle çevrimiçi mülakat. Onaylanması hâlinde 2027 baharında bekleniyor. İstişare 16 Eylül 2026'da kapandı.

Yani yapı, hiç okumadığınız bir sisteme karşı iki kez denklik kanıtlamaktan, yayımlanmış çıktılara karşı bir kez yetkinlik göstermeye dönüşüyor.

Hâlâ açık olan soru

Yeni sınava uygunluk için mimarlık ya da ilgili bir disiplinde UK Level 7 karşılığı bir nitelik aranacak.

Level 7, Birleşik Krallık çerçevesinde yüksek lisans düzeyi. Türkiye'den alınmış beş yıllık entegre bir lisans derecesinin, ya da Mısır veya Hindistan'dan bir eşdeğerinin bu düzeyde değerlendirilip değerlendirilmeyeceği reformun cevapladığı bir soru değil. Bu, ilgili niteliğin nasıl değerlendirildiğine bağlı ve ülke geneli değil dosya bazında verilen bir karar.

Bu önemli, çünkü yeni sistemin kolaylaştırmak yerine zorlaştırabileceği tek nokta burası. Part 1 sınavının kalkması herkesin işine yarıyor. Level 7 eşiğinin gelmesi yaramayabilir.

Kaynak: ARB'nin 5 ve 18 Ağustos 2026 tarihli duyuruları, uluslararası rotalar istişaresi ve ARB'nin yurt dışı nitelikler rehberi; Eylül 2026'da okundu. Revize sınav onaya tabi ve pratik deneyim değişiklikleri Aralık 2028'de yürürlüğe giriyor. Şartlar niteliğe ve dosyaya göre farklılık gösteriyor. Buradaki hiçbir bilgiye göre plan yapmadan önce arb.org.uk üzerinden teyit edin.

Bu işin neresindeyim

Her dosya farklı ve bu, ülke adına bakarak değerlendirilebilecek bir yol değil. Aynı Türk diplomasına sahip iki mimar, biri lisansüstü derecesi ve sekiz yıllık deneyimiyle, diğeri üniversiteden yeni mezun, hem eski hem yeni kurallar altında gerçekten farklı konumdalar.

Benim çalıştığım şey, sizin niteliğinize hangi çerçevenin uygulandığını belirlemek, değerlendirmenin gerçekte neyi görmek isteyeceğini ortaya koymak ve zamanlamanın şimdi başlamaktan mı yoksa revize sınavı beklemekten mi yana olduğunu görmek. Bu üç cevap planı değiştiriyor ve hiçbiri dosyaya bakmadan verilemez.